Niesziekte

Niesziekte is een aandoening die regelmatig voorkomt. De ernst van de klachten kan sterk variëren. Katten kunnen klachtenvrij drager zijn, maar ook aan de ziekte overlijden. Katten worden in Nederland standaard ingeënt tegen niesziekte.

Niesziekte bij de mens
Niesziekte is over het algemeen niet besmettelijk voor de mens. Alleen Bordetella bronchiseptica (komt alleen voor bij katten die leven in grote groepen) kan besmettelijk zijn voor mensen met een slechte weerstand.

 

Acute niesziekte

Oorzaken

Katten van alle leeftijden en rassen kunnen niesziekte krijgen. Net als bij andere besmettelijke aandoeningen is de kans op het krijgen van niesziekte groter bij dieren die in grote groepen leven. Daarom hebben katten die gebruikt worden in de fokkerij, kittens, katten wonend in asiels en zwerfkatten een grotere kans om de ziekte op te lopen.

Ongevaccineerde katten, kittens, oude katten en katten met een verminderde weerstand hebben een grotere kans om (ernstig) ziek te worden van niesziekte. Behalve een neusverkoudheid kunnen deze dieren ook een longontsteking krijgen. Door een slechte eetlust en uitdroging kan de algemene gezondheid van deze dieren snel achteruitgaan. In het ergste geval kunnen katten aan de ziekte overlijden

De belangrijkste veroorzakers van niesziekte zijn:

  • Feline herpes virus (FHV, FHV-1, feline rhinotracheitis virus): geeft vaak de ergste klachten (algehele malaise, oogontsteking, niezen, snotteren)
  • Feline calicivirus (FCV): geeft mildere klachten (onder andere zweertjes in de mond)

De klachten kunnen verergerd worden door bacteriën:

  • Bordetella bronchiseptica (met name bij groepen katten)
  • Chlamydophila felis, Chlamydophila psittaci (veel oogklachten, prut uit ogen)
  • Mycoplasma
  • diverse bacteriën

Symptomen

De typische verschijnselen van niesziekte zijn:

  • niezen, verkouden (neusuitvloeiing)
  • rode ogen, ooguitvloeiing
  • sloomheid
  • verminderde eetlust
  • koorts
  • jongere dieren hebben vaak heftigere verschijnselen: meestal geldt: hoe jonger, hoe zieker.

Sommige dieren hebben ook:

  • overmatig kwijlen door keelpijn. Zweertjes op de tong en het gehemelte worden meestal veroorzaakt door het feline calicivirus.
  • beschadigingen van het hoornvlies (het buitenste laagje van het oog)
  • hoesten
  • kreupelheid (door ontstekingen in gewrichten)
  • benauwdheid (longontsteking)
  • oedemen (zwellingen in gezicht of aan poten)
  • abortus

Diagnose

De diagnose acute niesziekte wordt meestal gesteld op basis van het klinische beeld. Er kan een monster worden afgenomen voor PCR onderzoek. PCR is een test waarbij we het erfelijk materiaal (DNA) van de ziekteverwekker aantonen. Ook kan een (bacteriologische) kweek worden gedaan om eventuele secundaire infecties aan te tonen.

Behandeling

Dieren die in groepen leven, moeten worden geïsoleerd om de verspreiding van de virussen in te dammen. Hierbij moet rekening worden gehouden met het feit dat niesziekte ook via de handen en kleren kan worden overgebracht.

Ernstig zieke dieren moeten worden opgenomen en behandeld:

  • infuus
  • helpen bij het eten (een kat die afvalt heeft minder weerstand)
  • pijnstillers/ontstekingsremmers
  • neusspoelen / dampen

Antibiotica
Bij acute niesziekte kunnen antibiotica gegeven worden (oogzalf, neusdruppels of tabletten) om de bijkomende bacteriën te doden.

Antivirale middelen
Er wordt onderzoek gedaan naar het gebruik van antivirale middelen (Aciclovir, Famciclovir en aanverwante stoffen) bij herpesvirus infecties. Voor dit doel worden vergelijkbare middelen gebruikt als de middelen die bij de mens worden ingezet bij een koortslip (ook een herpesvirus).
Hoewel deze middelen de virus niet blijvend uit het lichaam kunnen verjagen, herstellen dieren mogelijk sneller en blijven klachten langer weg. Maar de indruk is toch dat de anti-herpesmedicijnen van de mens niet echt werken bij katten met niesziekte.

L-Lysine
L-lysine (Enisyl-F® ,een aminozuur, 2x daags 500mg, niet tegelijk geven met eten) wordt door sommigen aanbevolen om de verspreiding van niesziekte virussen via de ogen tegen te gaan. Het effect hiervan verschilt erg per kat, sommigen hebben er duidelijk baat bij, bij andere zie je geen verschil. Het middel geeft geen bijwerkingen.

Interferon
Interferon (humaan of feline) wordt door sommigen gegeven. Gegeven in een vroeg stadium van de ziekte kan het middel een goed effect hebben, echter door de hoge prijs wordt hier vaak niet voor gekozen

Prognose

  • De meeste katten genezen, maar de ziekte kan ook levensbedreigend zijn.
  • Als uw kat een ernstige vorm van niesziekte heeft, zal het weken duren voor uw kat genezen is.
  • Sommige katten houden blijvende schade over aan de ziekte. Het is goed mogelijk, dat de kat de hele tijd blijft snotteren, of dat de verschijnselen wel weggaan, maar steeds terugkomen (typisch bij herpesvirussen).

CHRONISCHE NIESZIEKTE 

Oorzaken

Dieren die herstellen van acute niesziekte kunnen door ontstekingen vergroeiingen hebben in de neus. Hierdoor blijft slijm in de neus staan, wat een goede voedingsbodem is voor bacteriën. Deze katten zijn chronisch of recidiverend (terugkerend) verkouden.

Het feline herpesvirus kan in zenuwweefsel latent aanwezig blijven, nadat de kat de niesziekte overwonnen lijkt te hebben. Af en toe kan het virus weer actief worden en dan gaat het zich weer vermeerderen in de voorste luchtwegen en het oogslijmvlies. Bij herpesvirus kan er dus sprake zijn van een her-infectie van binnenuit (vergelijk het met een koortslip). Zo’n her-infectie duurt vaak maar 3-5 dagen, omdat er snel een immuunrespons is.

Het feline calicivirus blijft in 10-40% van de gevallen aanwezig in de keelamandelen, nadat de kat de niesziekte overwonnen lijkt te hebben. En zo kan de kat zichzelf weer besmetten en ook andere katten.

Symptomen

Katten met chronische niesziekte zijn vaak verkouden. De kat is verder niet ziek en de klachten komen en gaan, worden vaak niet erger. In sommige gevallen eet de kat minder goed en valt af.

Diagnose

Omdat chronische neusverkoudheid ook kan worden veroorzaakt door vreemde voorwerpen (grassprieten, haarballen, e.a.), poliepen, vernauwingen en tumoren is een rhinoscopie of CT scan nodig om de diagnose chronische niesziekte te bevestigen. Zeker als de neusuitvloeiing duidelijk uit één en niet uit beide neusgaten komt, is het verstandig om ook aan andere oorzaken dan niesziekte te denken.

Behandeling

Chronische niesziekte bij de kat is niet te genezen!
Antibiotica en neusdruppels geven wel verlichting, maar na het stoppen van de behandeling komen de problemen vrij snel terug.

Soms is er geen sprake van niesziekte, maar is er een andere oorzaak van chronische verkoudheid bij de kat. Als de oorzaak van de verkoudheid is vastgesteld, is een effectieve behandeling soms mogelijk.

Bij chronische niesziekte is genezing niet mogelijk, maar kan de kat wel ondersteund worden met verlichtende maatregelen

  • stomen kan de neusuitvloeiing van de kat minder taai maken. Neem de kat mee in de badkamer!
  • neusdruppels (zoutoplossing) voor de baby kunnen in theorie gebruikt worden voor hetzelfde doel. Andere neusdruppels mogen maximaal 3 dagen worden gegeven. Helaas vinden niet alle katten dit een goed idee…
  • onder narcose kan de neus effectiever worden gespoeld, bij ernstig verstopte katten geeft dit tijdelijk verlichting
  • prednison kan helpen om ontstekingen/zwellingen te verminderen en heeft soms een goed effect, echter onderdrukt het daarnaast ook de weerstand, waardoor weer andere infecties kunnen optreden
  • als een kat slecht ruikt en daarom minder goed eet, helpt het soms om het eten iets op te warmen, zodat het sterker gaat ruiken