Cushing

Deze hormonale ziekte wordt in:

  • 85% van de gevallen veroorzaakt door een goedaardige tumor in het hoofd
  • 15% van de gevallen veroorzaakt door een kwaadaardige tumor in de buik

De ziekte is vaak goed te behandelen.

De ziekte van Cushing wordt voornamelijk vastgesteld bij honden van middelbare of oudere leeftijd. De ziekte komt net zo vaak bij reuen als bij teven voor. Honden van alle rassen kunnen Cushing krijgen, al lijkt de ziekte bij teckels en toy-poedels vaker voor te komen.

  • Symptomen
  • Diagnose
  • Therapie
  • Prognose

Symptomen

 

– Bijna altijd
  • Veel drinken, veel plassen
  • Vraatzucht, een dikke buik
  • Dunne vacht, kaalheid, mee-eters
  • Hijgen
  • Futloosheid, spierzwakte, afname spieren
  • Uitblijven van de loopsheid
– Minder vaak
  • Suikerziekte
  • Blaasontsteking
  • Pigmentvlekken, kalkophopingen in de huid
  • Abnormaal verhoogde spierspanning
  • Longembolie

Diagnose

 

Als we denken aan de ziekte van Cushing, stellen we de diagnose met een driedaagse urinetest of op basis van bloedonderzoek (lage dosis dexamethason suppressietest). De urinetest moet worden opgestuurd naar een extern laboratorium, het bloedonderzoek kunnen wij zelf uitvoeren op de praktijk in Oegstgeest.

Urine onderzoek

In 70% van de gevallen is op basis van de urine test met zekerheid te zeggen dat de ziekte wordt veroorzaakt door een goedaardige tumor in de hypofyse (de hypofyse is een hormoonklier in het hoofd),

Bij 30% van de honden is het nodig om een echo van de buik te maken en bloedonderzoek te doen:

  • De helft van deze honden heeft ook een hypofysetumor
  • De andere helft van deze honden (dat is dus 15% van het totaal) heeft een kwaadaardige bijniertumor
Lage dosis dexamethason suppressietest (bloed)

We doen deze test om te kijken of er aanwijzingen zijn voor de ziekte van Cushing. Meestal kunnen we daarmee de diagnose al stellen. Als een dier het medicijn dexamethason krijgt toegediend, moet bij normale gezonde dieren de aanmaak van cortisol afnemen. We meten het cortisol vóór toedienen van dexamethason, en 4 uur en 8 uur na het toedienen.

  • Dieren die niet ziek zijn hebben na 4 en na 8 uur een lage cortisol waarde (<1,0 μg/dl).
  • Dieren met hoge cortisol waardes (>1,4 μg/dl) 4 en 8 uur na dexamethason, hebben zeer waarschijnlijk de ziekte van Cushing.
  • Een lage waarde na 4 uur (<1,4 μg/dl of <50% van de uitgangswaarde), maar na 8 uur alweer een hoge waarde (>1,4 μg/dl) zien we bij de ziekte van Cushing (en is vaker de hypofyse vorm, maar bijniervorm niet uitgesloten)
  • Als na 8 uur de cortisol waarde minder is dan 50% van de uitgangswaarde, maar wel nog > 1,4 μg/dl is dit ook verdacht van de ziekte van Cushing (vooral de hypofyse vorm, maar bijniertumor niet uitgesloten).

Therapie

 

– Cushing door bijniertumor

Een kwaadaardige bijniertumor kan het beste geopereerd worden. Deze operatie kan lastig zijn omdat de tumor soms erg dicht bij grote bloedvaten groeit.
Als de tumor is uitgezaaid (dit is te zien op een röntgenfoto van de longen) is een behandeling met Lysodren®  mogelijk.

Bij een bijniertumor raden wij een behandeling met Vetoryl® af, omdat dit medicijn de tumorcellen niet doodt en de tumor dus doorgroeit en mogelijk uitzaait.

– Cushing door hypofysetumor

De kleine goedaardige hypofysetumor behandelen we wel vaak met het medicijn Vetoryl® (trilostane). Deze capsules moeten de rest van het leven van de hond worden gegeven. Omdat de medicijnbehoefte in de loop van de tijd kan veranderen (vaak neemt die behoefte af) is het belangrijk, dat de hond onder controle blijft bij de behandelend dierenarts.

We controleren of de hond de juiste dosering Vetoryl krijgt door middel van de ACTH-stimulatietest (bloed). We meten cortisol vóór en een uur na toedienen van ACTH (bijnierschorsstimulerend hormoon). Bij honden die Vetoryl krijgen, streven we naar een laag-normale cortisol waarde (<5 nmol/l), en na stimulatie moet de cortisol waarde bij de 100 nmol/l zijn. We doen de test 2 tot 3 uur na het geven van de Vetoryl capsule(s). Op andere tijdstippen kun je de test niet op deze manier interpreteren.

Als de goedaardige hypofysetumor groot is, heeft het operatief verwijderen van deze hormoonklier in het hoofd de voorkeur.
Om de grootte van een hypofysetumor te meten is een CT-scan nodig. Deze operatie moet worden uitgevoerd door een specialist en wordt momenteel alleen in Utrecht bij de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren gedaan.

 

Prognose

 

In de openingskolom hebben we gezegd, dat de ziekte van Cushing goed te behandelen is. De risico’s willen we echter niet wegwuiven en we laten u dan ook de volgende onderzoekresultaten horen:

Bij de behandeling met Vetoryl®, leeft de helft van de (oude!) honden nog na twee jaar (onderzoek gedaan bij 148 honden; J Vet Intern Med 2005;19:810–815).

Van de honden waarbij de hypofyse chirurgisch werd verwijderd:

  • Leefde 76% nog na 2 jaar (studie bij 150 honden, J Vet Intern Med 2005;19:687–694).
  • Kreeg 25% van de honden de ziekte van Cushing na 2 jaar terug. Deze honden moesten alsnog behandeld worden met Vetoryl®.
  • Overleed 8% van de honden tijdens de ingreep
  • De prognose voor honden met een kleine hypofysetumor was beter dan voor honden met een grote hypofysetumor.

De grote meerderheid van honden met de ziekte van Cushing is goed te behandelen, zonder grote complicaties. Een zorgvuldige begeleiding door dierenartsen kan  veel ellende voorkomen.

 

Bron: Medisch Centrum voor Dieren